مالیات بر ارزش افزوده (VAT) چیست؟ سامانه، پرداخت و محاسبه

به بیان ساده‌تر ارزش افزوده به معنای کاری است که در هر مرحله از فرایند تولید بر روی کالا انجام شده و ارزشی بر آن افزوده می‌شود. در اصل ارزش افزوده با عنوان مالیات و عوارضی که به کالا تعلق می‌گیرد نیز یاد می‌شود.

مالیات بر ارزش افزوده چیست؟ (Value Added Tax)

مالیات بر ارزش افزوده (VAT) نوعی مالیات غیر مستقیم است که بر ارزش ایجادشده در مراحل مختلف تولید، توزیع و ارائه خدمات دریافت می‌شود. به این معنا که هر کسب‌وکار هنگام فروش کالا یا خدمات، مالیات مربوط به ارزش افزوده ایجادشده را از خریدار دریافت کرده و پس از کسر مالیات پرداختی در مراحل قبل، مبلغ باقی‌مانده را به سازمان امور مالیاتی پرداخت می‌کند.

در نهایت، هزینه این مالیات بر عهده مصرف‌کننده نهایی است و فروشندگان و تولیدکنندگان تنها نقش دریافت و انتقال آن به دولت را دارند.

ارزش افزوده چیست؟ (Value Added)

ارزش افزوده (Value Added) به ارزشی گفته می‌شود که در هر مرحله از تولید، توزیع یا ارائه خدمات به یک کالا یا خدمت افزوده می‌شود. به بیان ساده، هر زمان که یک کسب‌وکار با انجام فعالیت‌هایی مانند تولید، مونتاژ، فرآوری، بسته‌بندی، حمل‌ونقل یا ارائه خدمات، ارزش یک محصول را نسبت به مرحله قبل افزایش دهد، این افزایش قیمت یا ارزش اقتصادی، ارزش افزوده نامیده می‌شود.

برای درک بهتر، فرض کنید یک تولیدکننده مواد اولیه را به قیمت ۱ میلیون تومان خریداری می‌کند و پس از تبدیل آن به یک محصول نهایی، آن را به قیمت 1 میلیون و 600 هزار تومان به فروش می‌رساند. در این مثال، 600 هزار تومان ارزش افزوده ایجاد شده است؛ زیرا این مبلغ حاصل فعالیت، دانش، نیروی انسانی، تجهیزات و سایر هزینه‌هایی است که به محصول ارزش بیشتری بخشیده‌اند.

بر همین اساس، مالیات بر ارزش افزوده (VAT) مالیاتی است که بر همین ارزش ایجادشده در هر مرحله از زنجیره تولید و عرضه کالا یا خدمات تعلق می‌گیرد، نه بر کل ارزش کالا در هر بار معامله. به همین دلیل، هر فعال اقتصادی مالیات مربوط به ارزشی را که خود ایجاد کرده پرداخت می‌کند و از مالیات پرداخت‌شده در مراحل قبل نیز مطابق مقررات کسر خواهد شد. در نهایت، بار اصلی این مالیات بر عهده مصرف‌کننده نهایی است که کالا یا خدمت را خریداری می‌کند.

به همین دلیل، مفهوم «ارزش افزوده» با «مالیات بر ارزش افزوده (VAT)» تفاوت دارد. ارزش افزوده یک مفهوم اقتصادی و نشان‌دهنده میزان ارزش ایجادشده در یک فعالیت اقتصادی است، در حالی که مالیات بر ارزش افزوده (VAT) نوعی مالیات غیرمستقیم است که بر این ارزش ایجادشده اعمال می‌شود و مطابق قوانین مالیاتی از مصرف‌کننده نهایی وصول می‌شود.

پرداخت مالیات بر ارزش افزوده چگونه انجام می‌شود؟

پرداخت مالیات بر ارزش افزوده به‌صورت الکترونیکی و از طریق سامانه https://my.tax.gov.ir انجام می‌شود. مؤدیان مشمول پس از پایان دوره مالیاتی، باید اطلاعات مربوط به فروش، خرید و مالیات‌های پرداخت‌شده خود را ثبت کرده، اظهارنامه ارزش افزوده را تکمیل و مبلغ مالیات قابل پرداخت را واریز کنند.

فرآیند پرداخت شامل چند مرحله اصلی است:

1. ورود به سامانه مودیان و درگاه ملی خدمات الکترونیک سازمان امور مالیاتی
2. ورود به کارپوشه پرونده مالیاتی
3. مشاهده یا تکمیل اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده دوره مربوطه
4. بررسی اطلاعات فروش، خرید و اعتبار مالیاتی
5. تأیید نهایی اظهارنامه و پرداخت مبلغ تعیین‌شده

ورود به سامانه پرداخت مالیات بر ارزش افزوده

برای انجام مراحل مربوط به اظهارنامه و پرداخت مالیات، مؤدی باید وارد درگاه ملی خدمات الکترونیک سازمان امور مالیاتی (https://my.tax.gov.ir) شود. پس از ورود با نام کاربری و رمز عبور، امکان مشاهده پرونده‌های مالیاتی، ورود به کارپوشه و انجام امور مربوط به مالیات بر ارزش افزوده فراهم خواهد بود.

در بخش کارپوشه، مؤدی می‌تواند پرونده مالیاتی مورد نظر را انتخاب کرده و وارد فضای عملیاتی آن شود.

تکمیل اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده

پس از ورود به پرونده مالیاتی، بخش اظهارنامه ارزش افزوده در دسترس مؤدی قرار می‌گیرد. در این قسمت، اطلاعات مربوط به هر دوره مالیاتی بررسی و در صورت نیاز تکمیل می‌شود.

اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده معمولاً شامل اطلاعات زیر است:

• اطلاعات فروش: شامل مبالغ فروش کالاها و خدمات مشمول مالیات
• اطلاعات خرید: شامل خریدهای مشمول و مالیات پرداخت‌شده در زمان خرید
• اعتبار مالیاتی: مبلغ مالیاتی که مؤدی می‌تواند از مالیات فروش خود کسر کند
• مانده نهایی: مبلغ مالیات قابل پرداخت یا اعتبار قابل استرداد

مراحل تکمیل اظهارنامه ارزش افزوده

تکمیل اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده معمولاً در چند مرحله انجام می‌شود:

1. پاسخ به پرسش‌های مربوط به فعالیت اقتصادی مؤدی
2. ثبت یا بررسی اطلاعات فروش
3. ثبت یا بررسی اطلاعات خرید
4. محاسبه اعتبار مالیاتی قابل کسر
5. مشاهده مبلغ نهایی مالیات و عوارض قابل پرداخت
6. تأیید و ثبت نهایی اظهارنامه

پرسش‌های موجود در اظهارنامه با هدف تطبیق اطلاعات مالیاتی با نوع فعالیت مؤدی طراحی شده‌اند تا اطلاعات مورد نیاز هر کسب‌وکار به‌صورت دقیق ثبت شود.

محاسبه مبلغ قابل پرداخت مالیات بر ارزش افزوده

پس از ثبت اطلاعات فروش و خرید، سامانه با محاسبه مالیات دریافت‌شده از فروش و کسر اعتبار مالیاتی خریدها، مبلغ نهایی قابل پرداخت را مشخص می‌کند.

به‌طور کلی:

مالیات قابل پرداخت = مالیات فروش – مالیات خرید قابل قبول

در صورتی که مالیات خرید مؤدی بیشتر از مالیات فروش باشد، مطابق مقررات امکان استفاده از اعتبار مالیاتی یا درخواست استرداد وجود خواهد داشت.

پرداخت نهایی مالیات بر ارزش افزوده

پس از تأیید اظهارنامه و مشخص شدن بدهی مالیاتی، مؤدی می‌تواند مبلغ تعیین‌شده را از طریق درگاه‌های پرداخت الکترونیکی سازمان امور مالیاتی پرداخت کند. ثبت و نگهداری رسید پرداخت نیز برای سوابق مالیاتی مؤدی اهمیت دارد.

عدم ارسال اظهارنامه یا تأخیر در پرداخت مالیات در موعد مقرر، می‌تواند موجب تعلق جرائم مالیاتی شود.

نام دیگر مالیات بر ارزش افزوده چیست؟

«مالیات بر ارزش افزوده»، «مالیات ارزش افزوده» و VAT (Value Added Tax) همگی به یک نوع مالیات اشاره دارند و از نظر مفهوم تفاوتی با یکدیگر ندارند. در واقع، عبارت «مالیات ارزش افزوده» شکل کوتاه‌شده و رایج «مالیات بر ارزش افزوده» است و VAT نیز معادل انگلیسی همین اصطلاح محسوب می‌شود که در اسناد، گزارش‌های مالی و منابع بین‌المللی کاربرد دارد.

گاهی نیز کاربران عبارت‌هایی مانند ارزش افزوده، مالیات VAT یا مالیات بر ارزش ایجادشده را جستجو می‌کنند که در اغلب موارد منظور آن‌ها همان مالیات بر ارزش افزوده است. با این حال، باید توجه داشت که «ارزش افزوده» به‌تنهایی نام یک مالیات نیست؛ بلکه یک مفهوم اقتصادی است که به میزان ارزشی گفته می‌شود که در هر مرحله از تولید یا ارائه خدمات به کالا یا خدمت افزوده می‌شود. مالیات بر ارزش افزوده نیز بر همین ارزش ایجادشده محاسبه و دریافت می‌شود.

بنابراین، اگر در قوانین، سامانه‌های مالیاتی یا مکاتبات رسمی با عبارات مالیات بر ارزش افزوده، مالیات ارزش افزوده یا VAT مواجه شدید، منظور در همه این موارد یک نوع مالیات غیرمستقیم است که مطابق قانون از مصرف‌کننده نهایی دریافت می‌شود.

مالیات بر ارزش افزوده در سال 1405 چند درصد است؟

بر اساس قوانین جاری، نرخ مالیات بر ارزش افزوده در سال ۱۴۰۵ معادل ۱۰ درصد است. این مبلغ هنگام فروش کالا یا ارائه خدمات مشمول، به بهای معامله اضافه شده و توسط فروشنده از خریدار دریافت می‌شود. سپس مؤدی پس از کسر اعتبار مالیاتی خریدهای خود، مابه‌التفاوت را از طریق اظهارنامه به سازمان امور مالیاتی پرداخت می‌کند.

بنابراین، اگر کالا یا خدمتی مشمول مالیات بر ارزش افزوده باشد، در حالت معمول ۱۰ درصد به مبلغ فروش آن افزوده می‌شود. البته برخی کالاها و خدمات طبق قانون از مالیات بر ارزش افزوده معاف هستند؛ بنابراین این نرخ برای همه معاملات اعمال نمی‌شود.

نکته: تا پیش از سال 1404، نرخ مالیات و عوارض ارزش افزوده در مجموع ۹ درصد بود. اما بر اساس مقررات جدید، این نرخ به ۱۰ درصد افزایش یافت و در محاسبات و اظهارنامه‌های مالیاتی سال ۱۴۰۵ بدون تغییر ملاک عمل قرار می‌گیرد.

فرمول و نحوه محاسبه مالیات بر ارزش افزوده

برای محاسبه مبلغ نهایی یک کالا یا خدمت مشمول مالیات بر ارزش افزوده، ابتدا باید نرخ مالیات مربوط به آن را در مبلغ کالا یا خدمت ضرب کرده و سپس مبلغ مالیات به قیمت اصلی اضافه شود.

فرمول محاسبه مبلغ نهایی با احتساب مالیات بر ارزش افزوده:

مبلغ نهایی = قیمت کالا یا خدمت + (قیمت کالا یا خدمت × نرخ مالیات بر ارزش افزوده)

به عنوان مثال، اگر نرخ مالیات بر ارزش افزوده ۱۰ درصد باشد، مبلغ مالیات برابر است با:

قیمت کالا یا خدمت × ۰.۱۰

البته نرخ مالیات بر ارزش افزوده برای همه کالاها و خدمات یکسان نیست و برخی کالاها یا خدمات ممکن است دارای نرخ متفاوت یا معافیت مالیاتی باشند. بنابراین هنگام محاسبه باید نرخ قانونی مربوط به نوع فعالیت یا کالا مورد نظر را جایگزین مقدار ۰.۱۰ کرد.

نرخ‌های مقرر در قانون مالیات بر ارزش افزوده

دسته‌بندی	نوع کالا یا خدمت	نرخ مالیات بر ارزش افزوده
نرخ استاندارد	کلیه کالاها و خدمات مشمول قانون مالیات بر ارزش افزوده	۱۰٪
کالاهای خاص (ماده ۲۶)	سایر کالاهای آسیب‌رسان به سلامت (در صورت عدم اعلام فهرست جدید)	۱۰٪
کالاهای خاص (ماده ۲۶)	نوشابه‌های قندی خارجی (در مرحله واردات)	۳۶٪
کالاهای خاص (ماده ۲۶)	نوشابه‌های قندی تولید داخل	۱۶٪
کالاهای خاص (ماده ۲۶)	طلا، جواهر و پلاتین (اجرت ساخت، حق‌العمل و سود فروشنده)	۱۰٪
کالاهای نفتی	نفت، گاز، نفت سفید، نفت کوره، گاز طبیعی و گاز مایع	۱۵٪
کالاهای نفتی	انواع بنزین و سوخت هواپیما	۳۰٪

بر اساس بند (ت) تبصره (۱۶) قانون بودجه سال ۱۴۰۴، مؤدیان موظف‌اند علاوه بر مالیات و عوارض مقرر، ۲ درصد عوارض نسبت به مبلغ فروش کالاهای آسیب‌رسان به سلامت را از محل منابع خود پرداخت و به سازمان امور مالیاتی واریز کنند.

مالیات ارزش افزوده بر چه کالا یا خدمات و مشاغلی تعلق میگیرد؟

مالیات ارزش افزوده به تمامی کالاها و خدماتی که بر اساس پول داد و ستد و مبادله می‌شود تعلق می‌گیرد. برخی از کالاها و خدمات در قانون شرایط وِیژه‌ای داشته و از تخفیف برخوردار هستند. در ادامه نمونه‌ای از خدمات و مشاغل که شامل مالیات ارزش افزوده می‌شوند را ذکر می‌کنیم:

• واردکنندگان
• صادر کنندگان
• عمده فروش‌ها
• نمایندگی‌های موسسات تجاری صنعتی داخلی یا خارجی
• دلالان و واسطه‌های مالی، فروشگاه‌های بزرگ
• موسسات مهندسی
• هتل‌ها، متل‌ها و مسافرخانه‌ها
• ارائه کنندگان خدمات مدیریتی و مشاوره‌ای
• موسسه‌های حسابداری عضو جامعه حسابداران رسمی ایران
• ارائه‌ دهندگان خدمات حسابرسی، حسابداری، دفترداری و همچنین خدمات مالی
• بنگاه‌داران و نمایندگان توزیع کالاهای داخلی یا وارداتی
• موسسات بهره‌برداری از معدن
• کارخانه‌های تولیدی
• کارگاه‌های تولیدی
• ارائه‌دهندگان خدمات رایانه‌ای
• موسسات حمل و نقل و باربری اعم از زمینی، دریایی و هوایی
• فروشندگان طلا، جواهر و زیورآلات
• شرکت‌های تبلیغاتی و بازاریابی
• مراکز توزیع و فروش آهن‌آلات
• دفاتر اسناد رسمی
• بنگاه‌های معاملات املاک
• چاپخانه‌ها
• تعمیرگاه‌های خودرو
• اغذیه فروشی‌ها با برند تجاری
• رستوران‌ها، چلوکبابی‌ها و سفره‌خانه‌های سنتی
• آژانس‌های مسافرتی و جهانگردی
• صاحبان فروشگاه‌های خودرو و نمایشگاه‌ها

موارد معاف از مالیات ارزش افزوده

بر اساس قانون مالیات بر ارزش افزوده، برخی کالاها و خدمات به دلیل اهمیت اقتصادی، حمایت از مصرف‌کنندگان، مسائل درمانی یا تأمین نیازهای اساسی جامعه، از پرداخت مالیات بر ارزش افزوده معاف هستند. مهم‌ترین موارد معافیت شامل گروه‌های زیر است:

دسته‌بندی	کالاها و خدمات معاف از مالیات بر ارزش افزوده
محصولات کشاورزی و دامپروری	محصولات کشاورزی فرآوری‌نشده، نهاده‌های کشاورزی، آب مصرفی کشاورزی، دام زنده، خوراک دام و طیور و برخی خدمات مرتبط با کشاورزی
مواد غذایی اساسی	شیر، پنیر، ماست، تخم‌مرغ، آرد نانوایی، نان، گوشت، حبوبات، برنج، روغن خام و برخی کالاهای اساسی سبد مصرفی خانوار
محصولات مرتبط با سلامت و درمان	دارو، واکسن، خدمات درمانی، خدمات بیمارستانی، تجهیزات پزشکی مورد تأیید و برخی خدمات بیمه‌ای مانند بیمه‌های درمان و زندگی
کالاهای مطبوعاتی و فرهنگی	کتاب، روزنامه، مجله، نشریات و برخی محصولات فرهنگی دارای مجوز
کالاهای سرمایه‌ای و تولیدی	برخی ماشین‌آلات، تجهیزات و کالاهای سرمایه‌ای مورد استفاده در فعالیت‌های تولیدی مطابق مقررات قانون
خدمات حمل‌ونقل عمومی	برخی خدمات حمل‌ونقل عمومی مسافری و کالا طبق مقررات مربوط
کالاهای نظامی و امنیتی	تجهیزات، کالاها و خدمات مرتبط با فعالیت‌های نظامی، انتظامی و امنیتی مطابق ضوابط قانونی
خدمات ورزشی	خدمات ورزشی ارائه‌شده توسط مراکز دارای مجوز از مراجع ذی‌صلاح
خدمات اقامتی	خدمات هتل‌های سه‌ستاره و پایین‌تر، مهمانپذیرها و برخی مراکز اقامتی مشمول قانون
کالاهای اهدایی	کالاهایی که به‌صورت بلاعوض به نهادها و سازمان‌های واجد شرایط اهدا می‌شوند
واردات همراه مسافر	کالاهایی که مسافر مطابق مقررات گمرکی و در حدود مجاز وارد کشور می‌کند
اصل طلا، جواهر و پلاتین	اصل طلا، جواهر و پلاتین به‌کاررفته در مصنوعات معاف است؛ اما اجرت ساخت، سود فروشنده و حق‌العمل مشمول مالیات بر ارزش افزوده خواهد بود

نکات مهم درباره برخی کالاهای معاف

• شیر خشک مخصوص نوزادان و کودکان از مالیات بر ارزش افزوده معاف است، اما شیر خشک مورد استفاده در صنایع غذایی و قنادی مشمول مالیات خواهد بود.
• شیر سویا نیز با توجه به نوع مصرف، ممکن است مشمول یا معاف باشد؛ محصولات مصرفی خانوار مشمول شرایط معافیت بوده و انواع صنعتی و فرآوری‌شده می‌توانند مشمول مالیات باشند.
• آرد مورد استفاده در نانوایی‌ها معاف از مالیات بر ارزش افزوده است، اما برخی انواع آرد بسته‌بندی‌شده یا صنعتی ممکن است مشمول مالیات باشند.
• اصل طلا، جواهر و پلاتین مشمول مالیات نیست، اما خدمات مرتبط با ساخت و فروش آن‌ها مانند اجرت و سود فروشنده مشمول نرخ قانونی مالیات بر ارزش افزوده است.

با توجه به تغییرات قوانین مالیاتی، برای تشخیص قطعی وضعیت هر کالا یا خدمت باید آخرین مقررات و فهرست‌های اعلام‌شده توسط سازمان امور مالیاتی بررسی شود.

قانون مالیات بر ارزش افزوده چیست؟

قانون مالیات بر ارزش افزوده، چارچوب قانونی تعیین نحوه محاسبه، دریافت و پرداخت مالیاتی است که بر ارزش ایجادشده در مراحل مختلف تولید، توزیع و مصرف کالاها و خدمات اعمال می‌شود. بر اساس این قانون، کالاها و خدمات مشمول، نرخ مالیات، موارد معافیت، وظایف مؤدیان، نحوه ارسال اظهارنامه و جرائم مربوط به عدم انجام تکالیف مالیاتی مشخص شده است.

در نظام مالیات بر ارزش افزوده، مالیات به‌صورت مرحله‌ای در زنجیره اقتصادی دریافت می‌شود. به این معنا که تولیدکنندگان، عرضه‌کنندگان و ارائه‌دهندگان خدمات هنگام فروش کالا یا خدمت، مالیات مربوطه را از خریدار دریافت کرده و پس از کسر مالیات پرداخت‌شده در مراحل قبل، مبلغ باقی‌مانده را به سازمان امور مالیاتی پرداخت می‌کنند. این فرآیند باعث می‌شود مالیات تنها بر ارزش افزوده‌ای که در هر مرحله ایجاد شده است، تعلق بگیرد.

قانون مالیات بر ارزش افزوده در ایران پس از سال‌ها بررسی کارشناسی، در سال ۱۳۸۷ به تصویب رسید و از تیرماه همان سال برای اجرا به دستگاه‌های مربوطه ابلاغ شد. این قانون با هدف ایجاد شفافیت در معاملات اقتصادی، اصلاح نظام مالیاتی و جایگزینی تدریجی روش‌های سنتی دریافت مالیات بر مصرف تدوین شد.

در سال‌های اخیر، اصلاحات متعددی در این قانون انجام شده و قانون مالیات بر ارزش افزوده جدید با هدف بهبود فرآیندهای مالیاتی، تعیین دقیق‌تر معافیت‌ها، اصلاح نرخ‌ها و هماهنگی بیشتر با نظام مالیاتی کشور اجرا شده است.

بر اساس مقررات این قانون، مؤدیان مشمول موظف‌اند در دوره‌های مشخص مالیاتی، اطلاعات فروش و خرید خود را ثبت کرده، اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده را ارسال و مالیات متعلق را پرداخت کنند. همچنین قوانین مربوط به معافیت کالاها و خدمات، نرخ‌های متفاوت برخی کالاهای خاص و جرائم عدم انجام تکالیف مالیاتی نیز در همین چارچوب تعیین می‌شود.

انواع مالیات بر ارزش افزوده

این نوع مالیات شامل انواع زیر است:

1. ارزش افزوده از نوع تولیدی
2. ارزش افزوده از نوع درآمدی
3. ارزش افزوده از نوع مصرف

1. مالیات بر ارزش تولیدی: در مالیات بر ارزش تولیدی که یکی از انواع مالیات بر ارزش افزوده محسوب میشود، مالیت بر فروش کالای مصرفی و کالاهای سرمایه ای اعمال میشود. در این نوع مالیات و عوارض کالاها بنگاه معاملاتی اعتبار مالیاتی خاصی را دریافت نمیکند. (پرداخت در سامانه ارزش افزوده)

2. مالیات ارزش افزوده مصرفی: در مالیات بر ارزش افزوده مصرفی کلیه هزینه های سرمایه ی ناخالص مالیاتی که مبتنی بر کالاها و خدمات مصرفی است حذف میگردد. (پرداخت در سامانه ارزش افزوده)

3. مالیات بر ارزش افزوده درآمدی: مالیات بر ارزش افزوده ی درآمد مالیات مبتنی بر تولید خالص کالا ها میباشد و در این نوع از مالیات بر ارزش افزوده پس از کسر میزان هزینه های استهلاک از هزینه های سرمایه گذاری خالص، مالیات و عوارض کالاها از نوع درآمدی به آن تعلق میگیرد. (پرداخت در سامانه ارزش افزوده)

مالیات بر ارزش افزوده یا VAT مخصوص چه کسانی است؟

مالیات بر ارزش افزوده (VAT) تنها به مصرف‌کننده نهایی مربوط نمی‌شود، بلکه در تمام زنجیره تولید، توزیع و ارائه خدمات اعمال می‌شود. تولیدکنندگان، واردکنندگان، فروشندگان کالا و ارائه‌دهندگان خدماتی که طبق قانون مشمول مالیات بر ارزش افزوده هستند، موظف‌اند این مالیات را در زمان فروش از خریدار دریافت کرده و پس از کسر اعتبار مالیاتی خریدهای خود، به سازمان امور مالیاتی پرداخت کنند.

در نهایت، بار اقتصادی این مالیات بر عهده مصرف‌کننده نهایی است؛ زیرا مبلغ مالیات هنگام خرید کالا یا دریافت خدمات به قیمت نهایی اضافه می‌شود. البته برخی کالاها، خدمات و گروه‌های شغلی مطابق قانون از پرداخت مالیات بر ارزش افزوده معاف هستند.

به‌طور کلی، هر شخص حقیقی یا حقوقی که فعالیت اقتصادی مشمول قانون مالیات بر ارزش افزوده انجام می‌دهد، باید تکالیف مربوط به ثبت‌نام، ارسال اظهارنامه و پرداخت مالیات را انجام دهد.

مهلت زمان ثبت اظهارنامه مالیاتی

سوال مهمی که ممکن است با آن مواجه شوید مدت زمان مهلت ثبت اظهارنامه مالیات ارزش افزوده است.

بر اساس قانون مالیات مودیان مالیات بر ارزش افزوده و اشخاص مشمول نظام مالیات بر ارزش افزوده مکلفند که  در پایان هر فصل از سال (سه ماه یک بار) با مراجعه به سامانه مالیات ارزش افزوده، محاسبه مالیات ارزش افزوده را انجام داده و ظرف مدت زمان 15 روزه نسبت به ثبت اظهارنامه مالیاتی خود بعد از پایان هر فصل اقدام کنند.

در شرایطی طبق اعلام سازمان امور مالیاتی مهلت ثبت اظهارنامه تمدید می‌شود.

در مورد مودیانی که خارج از مهلت قانونی نسبت به ثبت اظهارنامه مالیاتی خود اقدام میکنن، جریمه‌هایی اعمال می شود. چنانچه مودیان اقدام به ثبت اظهارنامه مالیاتی خود در مهلت تعیین شده نکرده باشند، تعیین مالیات ارزش افزوده این دسته از مودیان با رسیدگی مالیاتی و به غیر از روش ثبت اظهارنامه تعیین شده و جریمه‌های قانونی بر آن اعمال می‌شود.

سامانه ارزش افزوده (سامانه مالیات ارزش افزوده)

تمامی مشمولان مالیات ارزش افزوده جهت ثبت اظهارنامه ارزش افزوده می‌بایست به سامانه الکتریکی www.evat.ir (سامانه ارزش افزوده) مراجعه کنند. بر اساس بخشنامه‌ی سازمان امور مالیاتی از پایان فصل تابستان 1405 همه مودیان و مشمولان مالیات بر ارزش افزوده می‌بایست از طریق سامانه ملی خدمات الکترونیک به ادرس  www.my.tax.gov.ir جهت تکمیل و ثبت اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده اقدام می‌کردند.

رسیدگی به مالیات بر ارزش افزوده

جهت پذیرش اعتبار مالیاتی مشمولان مالیات بر ارزش افزوده می‌بایست موارد زیر به آنها تعلق بگیرد:

• مشمول بودن مودیان در نظام مالیات بر ارزش افزوده
•  ثبت‌نام مودیان در سامانه مالیات بر ارزش افزوده
• داشتن مدارک مورد قبول سازمان دارایی شامل صورت‌حساب و داشتن گواهینامه ثبت‌نام
• مدارک و اسناد پرداخت بهای کالا
• خدمات و مالیات به عوارض ارزش افزوده
• شناسایی فروشنده
• رسید انبار و  کنترل اسناد حمل

 در صورت نداشتن گواهینامه ثبت نام و درج نشدن نام فروشنده در لیست مودیان ثبت نام انجام شده دارای اعتبار مالیاتی در زمان انجام معامله نمی‌باشد. نداشتن موارد ذکر شده جهت شناسایی معامله و پذیرش اعتبار مالیاتی نخواهد بود.

کد اقتصادی و مشخصات هویتی خریدار در فاکتور الزامی است؟

بر اساس مفاد راهنمای صورتحساب فروش کالا و خدمت و ماده 19 قانون مالیات بر ارزش افزوده مشمولان این قانون می بایست  اطلاعات هویتی مشخصات متعاملین، شامل نام،‌ کد اقتصادی یا کدملی (حسب مورد)، نشانی کامل و کد پستی را در خصوص فروشندگان و خریداران به طور کامل درج نمایند.

کلیه اشخاص مشمول قانون نظام مالیات بر ارزش افزوده می‌بایست مفاد قانون را انجام دهند. ارائه اطلاعات هویتی شامل کد اقتصادی برای اشخاص حقوقی و کدملی برای اشخاص حقیقی از موارد لازم جهت اجرای صحیح قانون مالیاتی می‌باشند.

شرایط، مهلت زمانی و نحوه اعتراض به مالیات و عوارض تعیین شده

مودیانی مشمول مالیات بر ارزش افزوده اعم از شخصیت‌های حقیقی و حقوقی در صورتی که نسبت به پرداخت اضافه بر سقف مجاز مالیات و برگه مطالبه مالیات اعتراض دارند برابر قانون در مدت زمان 20 روزه می‌توانند بعد از ابلاغ برگ مطالبه مالیات اعتراض خود را به صورت کتبی به اداره امور مالیاتی تقدیم کنند.

در صورتی که مشمولین مالیات بر ارزش افزوده اعتراض خود را در مدت زمان معلوم شده مبلغ درج شده در اوراق مطالبه مالیات و برگ استرداد اضافه پرداخت مالیات قطعی می‌شود. چنانچه مودیان در مهلت زمان مقرر شده اعتراض خود را نسبت به مبلغ یا برگه مطالبه مالیات بر ارزش افزوده تقدیم کرده ولی اختلاف رفع نشده باشد و یا در صورتی که اوراق مشخص شده ابلاغ نشده باشد .

در مدت زمان 20 روز پرونده از زمان دریافت اعتراض یا تاریخ انقضای مهلت اعتراض در شرایط ابلاغ قانونی برای رسیدگی به اعتراض ثبت شده به هیات حل اختلاف اولیه یا بدوی موضوع مالیات مستقیم احاله می‌گردد.

مودی در صورتی که به رای هیات بدوی اعتراض کند می‌بایست قسمتی از مالیاتی که مورد قبول خود وی است را پرداخت کرده و نسبت به وجه اضافی مورد اعتراض در مدت زمان تعیین شده‌ی قانونی به صورت کتبی اعتراض کند. میزان هزینه ی رسیدگی در صورت رد شدن اعتراض مودی از جانب هیات تجدید نظر حل اختلاف مالی یک درصد تفاوت مالیات موضوع رای شکایت شده از جانب مودی و مالیات ابرازی در برگه اظهارنامه تسلیمی محاسبه شده و مودی نسبت به پرداخت ان ملزم خواهد بود.

رای صادر شده از جانب هیات اختلاف مالی تجدیدنظر لازم الاجرا و قطعی بوده و امکان طراح دوباره‌ی آن در شورای عالی مالیاتی نمی‌باشد.

لزوم نگهداری اسناد و مدارک

مودیانی که مشمول مالیات بر ارزش افزوده می‌شوند، به مدت زمان ده سال می بایست دفاتر، صورت حساب، اوراق، برگه ها، اسناد، فرم اظهارنامه ارزش افزوده را بعد از سال مالی نگهداری کنند و در صورتی که ماموران مالیاتی تقاضای دریافت مدارک را داشته باشند به آنها تسلیم کنند.

اسناد، برگه ها، مدارک و اوراقی که مودیان مشمول نظام مالیات بر ارزش افزوده مکلف به نگهداری و ارائه‌ی آنها هستند شامل کلیه اوراق، برگه‌ها، صورت حساب مربوط به خرید کالا، فروش کالا، خرید و فروش خدمات، اوراث ثبت نامی در نظام مالیات بر ارزش افزوده، کلیه اسناد و رسیدهای نقل و انتقال مالی و بانکی، دفاتر نسخ اظهارنامه‌های تایید شده، اسناد صندوق‌های گمرکی، بیمه، عوارض اوراق اعلامیه‌های بستانکاری، بدهکاری، اوراق معاملات و عملیات می‌باشد.

درج اطلاعات در صورت حساب و مستندسازی

مودیان در زمان مبادله و خرید کالا و خدمات در سیستم مالیات بر ارزش افزوده مکلف‌اند که شماره شناسایی طرفین معامله همراه با مشخصات تجاری و موضوع معامله را به صورت صدور صورت حساب درج کرده و مستندسازی را انجام دهند و در زمان درج اطلاعات در صورت حساب از صحت آن مطمئن شوند.

صورت حساب ها و اوراق مستندسازی شده در سیستم مالیات بر ارزش افزوده به منزله‌ی سند ادعای اعتبار هر یک از مودیان است و در صورتی که یکی از اطلاعات درج شده در صورتحساب مغایر با واقعیت باشد به منزله‌ی سقوط اعتبار مالیاتی مربوط به آن معامله می‌باشد.

گواهی ارزش افزوده چیست؟

گواهینامه ارزش افزوده به برگه‌ای گفته می‌شود که از طرف سازمان امور مالیاتی صادر شده و بنا به تشخیص حوزه مالیات و عوارضی که به کالا تعلق می‌گیرد، به صورت 6 ماهه یا یک ساله صادر می‌شود که بعد از پایان تاریخ اعتبار، اشخاص حقیقی و حقوقی ملزم به تمدید اعتبار از حوزه مالیاتی می‌باشند. کلیه خریداران موظف‌اند هنگام پرداخت مبلغ مالیات بر ارزش افزوده در صورتحساب فروشندگان، گواهینامه ثبت نام را از آنها درخواست کرده و پس از رویت آن و اعتبار تاریخ، نسبت به پرداخت آن اقدام نمایند.

همچنین کلیه فروشندگان کالا و خدمات مشمول این قانون، ملزم به ارائه گواهینامه ارزش افزوده به مشتریان خود می‌باشند. لازم به یادآوری است؛ منظور از ارزش افزوده، تفاوت بین ارزش کالاها و خدمات عرضه شده با ارزش کالاها و خدمات خریداری یا تحصیل شده در یک دوره معین می‌باشد.

برای دریافت اطلاعات بیشتر می توانید مطلب گواهی ارزش افزوده را در سایت مشاهده کنید. همچنین در صورتی که قصد بررسی اعتبار ارزش افزوده را داشته باشید نیز می توانید با استفاده از همین مطلب، فرایند مورد نظر برای دریافت استعلام ارزش افزوده را انجام دهید.

آموزش دریافت گواهینامه ارزش افزوده

1. ابتدا به سامانه مالیات بر ارزش افزوده به نشانی https://evat.ir مراجعه و با استفاده از نام کاربری و رمز عبور وارد سامانه شوید.
2. پس از ورود روی دکمه “درخواست گواهینامه ثبت نام” که در سمت راست سایت وجود دارد کلیک کنید:

3. در صفحه‌ای که در روبرو باز می‌شود می‌بایست موارد “کد دهگیری سامانه، شماره اقتصادی” و “توضیحات جهت درخواست گواهینامه” پر نمایید. سپس بر روی ثبت درخواست کلیک نمایید.

4. پس از انجام مرحله فوق، رسید درخواست که شامل مشخصات اداره کل مالیات بر ارزش افزوده، عنوان مودی، نام و نام خانوادگی، شماره اقتصادی، کد ملی، واحد مالیاتی، آدرس و شماره پیگیری است نمایش داده می‎‌شود.

رسید نمایش داده شده را پرینت بگیرید و تا زمان دریافت گواهی، جهت پیگیری وضعیت درخواست خود، آن را نزد خود نگاه دارید (برای پرینت گواهی ارزش افزوده، تنها کافیست تا صفحه مورد نظر، کلید ترکیبی CTRL+P را فشار دهید تا فایل مورد نظر در حالت پرینت قرار بگیرد).

5. چند روز پس از ثبت درخواست، گواهی‌نامه ثبت نام در سامانه صادر و توسط اداره پست به آدرس موجود در سامانه کد اقتصادی مودی فرستاده می‌شود. این گواهی‌نامه دارای محدودیت زمانی است و قبل از اتمام مهلت آن باید نسبت به تمدید اقدام شود. نمونه تصویر گواهی ارزش افزوده را در ادامه مشاهده می‌کنید:

در صورت نیاز به اطلاعات بیشتر، می توانید آموزش دریافت گواهی ارزش افزوده را در این مطلب مطالعه کنید.

نحوه تمدید گواهی ارزش افزوده

تمدید گواهی ارزش افزوده به صورت آنلاین نیز امکان پذیر است و شما تنها باید مراحل زیر را به ترتیب طی نمایید:

1. ابتدا وارد سامانه گواهی نامه ارزش افزوده به نشانی https://evat.ir شوید.
2. طبق تصویر، گزینه (درخواست گواهینامه ثبت نام) را انتخاب نمایید.

3. بعد از انتخاب گزینه بالا وارد صفحه‌ای مانند تصویر زیر می‌شوید. در این “قسمت نام کاربری” و “کلمه عبور” را وار نمایید تا به سامانه ارزش افزوده ورود پیدا کنید.

4. ورود به سامانه با موفقیت انجام شد، در این مرحله فرم اظهارنامه ارزش افزوده درخواست گواهینامه ثبت نام ارزش افزوده در صفحه دیده می‌شود که در این فرم اطلاعات مودی قابل مشاهده است.

5. بعد از تکمیل فرم اظهارنامه ارزش افزوده در این مرحله در ابتدا کد رهگیری سامانه شماره اقتصادی را وارد نمایید.

6. مرحله بعد وارد کردن توضیحات جهت درخواست گواهینامه می‌باشد.

7. گزینه “دارای گواهینامه مالیات بر ارزش افوزده هستم.” برای افرادی است که قصد تمدید گواهینامه ارزش افزوده را دارند. با انتخاب این گزینه لازم اطلاعات آخرین گواهینامه خود را ثبت نمایند.

8. آخرین مرحله “ثبت درخواست” و “چاپ درخواست” است. پس از کلیک بر روی “ثبت درخواست” کد پیگیری به شما داده می‌شود که برای پیگیری درخواست مورد استفاده قرار خواهد گرفت. آن را در نزد خود نگه دارید. بر روی گزینه “چاپ درخواست” کلیک نمایید می‌توانید پرینت گواهی ارزش افزوده را در اختیار خود داشته باشید.

مصداق های تخلف در قانون مالیات بر ارزش افزوده چیست؟

در صورت احراز تخلف مشمولان و مودیان پرداخت مالیات بر ارزش افزوده در موارد زیر طبق قانون جریمه می‌شوند:

1. بند یک ماده 22 قانون مالیات بر ارزش افزوده: ثبت نام نکردن مودی در اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده.
2. تسلیم نکردن اظهارنامه قانونی مالیات بر ارزش افزوده.
3. بند یک ماده 22 قانون مالیات و عوارض کالاها: صادر نکردن صورت حساب به خریدار کالا و خدمات.
4. پرداخت نکردن و تاخیر در پرداخت هزینه مالیات بر ارزش افزوده در مدت زمان قانونی و پرداخت نکردن معوقات.
5. درج نکردن ارزش ریالی خدمات یا کالاها در صورتحساب رسمی همراه با کد اقتصادی
6. ارائه نکردن دفاتری که طبق قانون پلمپ شده شامل شرکت‌ها، بنگاه‌ها و موسسات مشمول قانون مالیاتی

جریمه عدم پرداخت مالیات بر ارزش افزوده

در صورت عدم پرداخت مبلغ بدهی توسط مشمولان در مدت زمان معین یا عدم اقدام مودیان برای پرداخت یا تقسیط آن پرداخت بدهی مقرر شده به همراه دیرکرد و تعویق بدهی لحاظ می‌شود.

موارد عدم پرداخت مبلغ بدهی برابر قانون شامل موارد زیر است:

• عدم ثبت نام در مهلت مقرر در سامانه ارزش افزوده، مشمول جریمه مطابق قانون می‌شود. مبلغ جریمه شامل ثبت نام نکردن مودی از تاریخ شروع دوره مشمولیت تا زمان ثبت نام است و مبلغ مربوطه بر این اساس مطالبه می‌شود.
• جریمه ثبت نام نکردن مشمولان برابر با 75% مالیات تعلق گرفته تا تاریخ ثبت نام می‌باشد. مشمولان برای جلوگیری از مالیات سنگین در موعد مقرر می‌بایست برای ثبت نام و ارائه اسناد خود اقدام کنند.
• مهلت مقرر در قانون برای ثبت نام مشمولان به معنای آخرین مهلت زمانی جهت ارائه اظهارنامه اولین دوره است که مودیان و فعالان کسب‌وکار مشمول ثبت نام مالیات بر ارزش افزوده بر اساس قانون می‌شوند.
• جریمه مالیات بر ارزش افزوده برای مودیان و فعالان کسب‌وکار در صورت عدم ارائه صورتحساب کالا و خدمات یک برابر مالیات تعلق گرفته می‌باشد.
• جریمه مالیات بر ارزش افزوده برای مودیان و مشمولان در صورت عدم درج صورتحساب یک برابر مابه التفاوت مالیات تعلق گرفته می‌شود.
• جریمه مالیات بر ارزش افزوده برای مودیان و مشمولان قانون VAT در صورت عدم تطابق نمونه اعلام شده از سازمان امور مالیاتی با صورتحساب کالا و خدمات برابر با 25 درصد مالیات تعلق گرفته می‌باشد.
• جریمه مالیات بر ارزش افزوده در صورت امتناع از تسلیم اظهارنامه مالیاتی از تاریخ ثبت نام معادل پنجاه درصد مالیات متعلق است.
• جریمه مالیات و عوارض کالاها برای مشمولان فعال کسب‌وکار در صورت عدم تسلیم مدارک قانونی و دفاتر پلمپ شده برابر با بیست و پنج درصد مالیات تعلق گرفته می‌باشد.
• جرایم مرتبط با تسلیم نکردن اظهارنامه و جرایم ذکر شده شامل  عدم ثبت نام مالیات بر ارزش افزوده نشده و جریمه تجمیع نمی‌گردد.
• در صورتی که مشمول جریمه عدم صدور صورت حساب باشید، یک برابر مالیات و عوارض متعلق، جریمه و معادل آن برابر با قانون از مودیان اخذ می‌شود بنابراین جرایم ذکر شده در مورد درج نکردن صحیح قیمت و اطلاعات صورت حساب موضوعیت ندارد.
• مودیان و مشمولین قانون مالیات بر ارزش افزوده 1405 در صورت خودداری از ارائه سند و مدرک جرایم عدم تسلیم دفاتر  معادل 25 درصد و عدم تسلیم مدارک و اسناد برابر با 25 درصد تجمیع شده و برابر 50 درصد مالیات متعلق جریمه خواهند شد.

محاسبه جریمه های مشمولان مالیات بر ارزش افزوده

محاسبه جرایم مودیان و فعالان کسب‌وکار مشمول قانون مالیات بر ارزش افزوده بر اساس قانون 23 VAT عبارت است از مالیات دوره، عوارض تعلق گرفته به دوره که پس از کسر میزان مالیات و عوارض پرداختی محاسبه می‌شود.

در صورت احراز شرایط عدم پرداخت مالیات در موضوع پرداخت مالیات‌های موضوع قانون شامل تعلق گرفتن جریمه به میزان 2 درصد در ماه به اضافه جریمه اصلی می‌باشد. در صورت تاخیر در پرداخت به مدت کمتر از یک ماه در صورتی که مدت تاخیر کمتر از 30 روز باشد جریمه محاسبه شده و مطالبه می‌شود.

محاسبه جریمه تاخیر و مبلغ قابل پرداخت ارزش افزوده بر اساس انقضای مهلت تسلیم اظهارنامه مالیاتی و سررسید پرداخت و عوارض دوره برابر با ماده بیست و سه قانون مالیات بر ارزش افزوده محاسبه می‌شود.

محاسبه جریمه موضوع بند یک تبصره 3 شماره قانون 42 VAT در مورد مالیات‌های نقل و انتقال خودرو تاریخ تکمیل و صدور اسناد تنظیمی در دفاتر اسناد رسمی ملاک می‌باشد. این دسته از جرایم به عنوان جرایم غیرقابل بخشش در قانون ذکر شده است. جریمه تاخیر در پرداخت مالیات بر ارزش افزوده نسبت به زمان تاخیر مالیات پرداخت نشده روزشمار محاسبه می‌شود.

 عدم ارسال اظهارنامه ارزش افزوده شامل چه جریمه هایی است؟

مهلت معین شده برای پرداخت ارزش افزوده از جانب سازمان امور مالیاتی کشور است و در صورت عدم ارسال اظهارنامه ارزش افزوده در مدت زمان معین شده از جانب مودیان و مشمولین مالیات و عوارضی که به کالا تعلق می‌گیرد جریمه به آن تعلق گرفته و قابل بخشش نیست.

در صورت نداشتن فعالیت مالی شرکت یا مشاغل اشخاص حقیقی و حقوقی، اشخاص ذکر شده می‌بایست اظهارنامه ارزش افزوده را تسلیم سازمان امور مالیاتی کنند و اگر می‌خواهند که جریمه به آنها تعلق نگیرد باید اظهارنامه با ارزش افزوده را سفید و همراه با مدارک مربوطه ارائه کنند؛ پس نداشتن فعالیت مالی نباید دلیلی برای ارسال نکردن اظهارنامه ارزش افزوده باشد.

مواردی که باعث جریمه‌ی مشمولان پرداخت مالیات ارزش افزوده می‌شوند

موارد تعلق گرفتن جریمه به مشمولان پرداخت مالیات بر ارزش افزوده شامل موارد زیر است:

• عدم اقدام به ثبت نام در سامانه در مهلت زمان تعیین شده
• صادر نکردن صورت حساب از جانب مودیان به خریداران کالا و خدمات
• ثبت اشتباه ارزش ریالی کالا و خدماتی که دارای کد اقتصادی در صورتحساب رسمی می‌باشند.
• عدم تکمیل اطلاعات و ثبت نکردن اطلاعات صورت حساب قانونی توسط فروشنده خدمات و کالا
• عدم ثبت اظهارنامه ارزش افزوده قانونی
• عدم ارائه دفاتر قانونی پلمپ شده شرکت‌ها و موسسات و بنگاه‌های مشمول قانون مالیات بر ارزش افزوده
• عدم پرداخت بدهی یا تقسیط مودیان و مشمولان مالیات بر ارزش افزوده در مهلت قانونی مقرر شده باعث الزام پرداخت کامل مالیات و جریمه می‌شود.

فرم اظهارنامه ارزش افزوده

مودیان مالیاتی که مشمول پرداخت مالیات هستند، بهتر است قبل از اقدام به ثبت نام اظهارنامه ارزش افزوده خود، فرم پیش نویس اظهارنامه را ملاحظه و تکمیل کنند. نمونه فرم پر شده اظهارنامه مالیاتی اشخاص حقیقی 1405، برای هر کدام از گروه های سه گانه و با در نظر گرفتن انفرادی و یا اشتراکی بودن کسب‌وکار آن‌ها، متفاوت است.

فایل WORD قانون ارزش افزوده

در فایل مورد نظر می توانید قانون ارزش افزوده را با جزئیات کامل مشاهده کنید:

دانلود فایل قانون ارزش افزوده (کلیک کنید).

مزایا و معایب‌ سیستم مالیات بر ارزش افزوده

سیستم مالیات بر ارزش افزوده دارای مزایا و معایب است. در ادامه قصد داریم تا به بررسی مزایا و معایب این سیستم بپردازیم:

مزایای سیستم مالیات بر ارزش افزوده

سیستم مالیات بر ارزش افزوده (Value Added Tax) به دلیل گستردگی موضوعی پایه مالیاتی درآمد چشمگیری از محل دریافت مالیات‌ها برای دولت دارد. مالیات بر ارزش افزوده به دلیل گستردگی آن می‌تواند قسمت‌هایی از اقتصاد را که مالیات بر فروش آن دشوار است تحت پوشش قرار دهد.

مالیات بر ارزش افزوده می‌تواند هزینه‌های جمع آوری مالیات  نسبت به روش‌های دیگر اخذ مالیات پایین‌تر است. سیستم مالیات بر ارزش افزوده باعث کاهش میزان مالیات مضاعف، کاهش جرایمی مانند فرار مالیاتی و وقفه زمانی پرداخت آن می‌شود. سیستم مالیات بر ارزش افزوده به دلیل سازوکار و کارایی آن باعث اصلاح ساختار مالیاتی نظام مالیاتی کشور می‌شود.

معایب سیستم مالیات بر ارزش افزوده

از جمله معایب مالیات بر ارزش افزوده می‌توان به خلق تورم و افزایش تورم در کشور اشاره کرد. در سیستم مالیات و عوارض کالاها به دلیل افزایش قیمت تمام شده فروش فرایند مختلف دریافت مالیات افزایش می‌دهد. اجرا و پیاده کردن سیستم مالیاتی کشور به دلیل ساختار پیچیده و علمی آن نیازمند انجام مطالعات دقیق و علمی و ایجاد ساختار سازمانی مورد نیاز می‌باشد.

سوالات متداول درباره مالیات بر ارزش افزوده (VAT)

1. ارزش افزوده چیست؟
   • ارزش افزوده، میزان ارزشی است که در هر مرحله از تولید، توزیع یا ارائه خدمات به یک کالا یا خدمت افزوده می‌شود. این ارزش، مبنای محاسبه مالیات‌بر ارزش افزوده است.
2. مالیات بر ارزش افزوده چیست؟
   • مالیات بر ارزش افزوده (VAT)، نوعی مالیات غیرمستقیم است که بر ارزش افزوده ایجادشده در هر مرحله از زنجیره تولید و عرضه کالا یا خدمات تعلق می‌گیرد و در نهایت توسط مصرف‌کننده نهایی پرداخت می‌شود.
3. مالیات ارزش افزوده سال 1405 چند درصد است؟
   • ارزش افزوده سال 1405 برای عموم کالاها و خدمات با نرخ مالیات و عوارضی که به کالا تعلق میگیرد 10 درصدی که اعلام شده است محاسبه می‌شود.
4. مالیات ارزش افزوده با VAT تفاوت دارد؟
   • خیر. VAT مخفف عبارت Value Added Tax و معادل انگلیسی «مالیات بر ارزش افزوده» است. هر دو اصطلاح به یک نوع مالیات اشاره دارند.
5. مهلت پرداخت مالیات بر ارزش افزوده چه زمانی است؟
   • مودیان مالیاتی موظف‌اند اظهارنامه و مالیات‌بر ارزش افزوده هر دوره مالیاتی را حداکثر تا پایان مهلت قانونی اعلام‌شده توسط سازمان امور مالیاتی ارسال و پرداخت کنند. تأخیر در پرداخت مشمول جرائم قانونی خواهد بود.
6. سامانه پرداخت مالیات بر ارزش افزوده چیست؟
   • پرداخت مالیات بر ارزش افزوده از طریق سامانه خدمات الکترونیکی سازمان امور مالیاتی انجام می‌شود. مودیان پس از ورود به حساب کاربری خود می‌توانند اظهارنامه، بدهی مالیاتی و پرداخت‌های مربوط را مدیریت کنند.
7. آیا همه مشاغل باید مالیات بر ارزش افزوده پرداخت کنند؟
   • خیر. تنها اشخاص و کسب‌وکارهایی که طبق قانون مشمول نظام مالیات‌بر ارزش افزوده هستند، موظف به ثبت‌نام، ارسال اظهارنامه و پرداخت این مالیات خواهند بود. برخی کالاها، خدمات و فعالیت‌ها نیز از این مالیات معاف هستند.
8. جریمه دیرکرد مالیات بر ارزش افزوده چقدر است؟
   • در صورت عدم ارسال اظهارنامه یا پرداخت مالیات در مهلت مقرر، جرائم مالیاتی مطابق قانون مالیات‌بر ارزش افزوده محاسبه و توسط سازمان امور مالیاتی مطالبه می‌شود. میزان جریمه بر اساس نوع تخلف و مقررات جاری تعیین می‌شود.
9. چگونه بدهی مالیات بر ارزش افزوده را استعلام بگیریم؟
   • برای استعلام بدهی، وارد سامانه خدمات الکترونیکی سازمان امور مالیاتی شوید و از بخش پرونده مالیاتی یا بدهی‌های مالیاتی، وضعیت بدهی و سوابق پرداخت خود را مشاهده کنید.
10. اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده چگونه ارسال می‌شود؟
    • اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده به‌صورت الکترونیکی و از طریق سامانه سازمان امور مالیاتی ارسال می‌شود. پس از تکمیل اطلاعات فروش، خرید، مالیات و عوارض، اظهارنامه ثبت و در صورت وجود بدهی، امکان پرداخت آنلاین آن فراهم است.
11. مهلت ثبت اظهارنامه ارزش افزوده تا چه زمانی است؟
    • طبق قانون مهلت ثبت اظهارنامه مالیات‌بر ارزش افزوده می بایست توسط مودیان و مشمولین نظام مالیات‌بر ارزش افزوده پس از هر فصل ( سه ماه یک بار) به مدت 15 روز از اتمام فصل تنظیم شود و در سامانه مالیات‌بر ارزش افزوده بارگذاری شود.
12. آیا امکان اعتراض به اوراق مطالبه و برگ استرداد ارزش افزوده وجود دارد؟
    • بله، امکان اعتراض نسبت به اوراق مطالبه و برگ استرداد وجود دارد. در مقاله به شکل مفصل به بررسی روش اعتراض به اوراق مطالبه و برگ استرداد ارزش افزوده و شرایط ان پرداختیم.